Dwarsigheid

Dwars. Ik kan het vaak zelf zijn. Gewoon, lekker het tegenovergestelde beweren van wat anderen zeggen of goed of mooi vinden. Fokken, als mensen te makkelijk waarheden aannemen of achter de laatste stromingen aanrennen. Daar is niks mis mee. Dat dwingt mensen na te denken over wat ze vinden of zeggen. Dat is goed.

Soms is het ook niet goed. Dan word ik zo dwars dat ik alleen maar irritatie oproep. Het komt wel eens voor wanneer ik een slok teveel op heb. Dan word ik de volgende dag wakker en snap ik dondersgoed hoe vervelend mijn dwarsheid was. Maar vooral hoe contraproductief. Gelukkig is dat maar zelden.

Ik zou willen dat de Britse schrijver Andrew Keen van het boek The cult of the amateur snapte hoe vervelend hij is in zijn dwarsheid. Zijn toon is uit de hoogte en pedant en zijn dwarsigheid roept zoveel irritatie op dat naar de strekking van zijn betoog niet meer te luisteren valt. Ik heb hem nu tweemaal pratend gehoord, maar ben even zovaak briesend van woede weggelopen. Hij komt op mij over als een arrogante betweter die niet naar andermans argumenten wil luisteren, maar dwars is om dwars te zijn.

Wat is er aan de hand?

Zoals bekend leven we in de tijd van Web 2.0, in een wereld waarin ‘the wisdom of the crowd’ wordt gepredikt. Dat de massa bij elkaar opgeteld meer weet dan ieder van de individuen. Dat je die kennis en kunde kunt bundelen en delen. En dat je dan mooie successen als Wikipedia krijgt.

In zulke tijden heb je mensen die dit fenomeen vol enthousiasme omarmen en als reactie daarop krijg je mensen die het maar niks vinden. Dat is logisch en goed, dat houdt partijen scherp. Want ‘user generated content’ is natuurlijk vaak weinig verheffend of niet voor een groot publiek interessant. Het is vaak ‘user generated nonsense’ (© Wim de Bie). Maar door de successen helemaal te ontkennen en alleen op zeurderige, klagerige, hooghartige toon de kracht en onmisbaarheid van de elite en de professional te benadrukken en de amateur tot waardeloos te bestempelen, zorg je ervoor dat je alleen voor eigen parochie predikt. Dat is wat Keen doet.

Ik heb zijn verhaal tijdens Cultuur 2.0 aangehoord en zat onlangs in de zaal op de Picnic Crossmediaweek in Amsterdam toen hij in discussie ging met David Weinberger, auteur van het boek Everything is miscellaneous. Nou ja, discussie. Hij luisterde eigenlijk niet eens. Want Weinberger beweert op geen enkele manier dat de inhoud van de amateur heilig is, maar ziet wel de kracht van de inzet van de liefhebber, de fan, de geïnteresseerde. Doordat Keen een karikatuur van hem probeerde te maken, klapte de Amerikaan geheel dicht. Zonde, want het is een boeiend spreker.

De dwarsigheid en extremiteit van Keen zorgt er in combinatie met zijn afstotende toon voor dat naar de essentie van zijn verhaal niet geluisterd wordt. Want natuurlijk heeft Andrew Keen gelijk als hij bedoelt dat het niet zo is dat de democratisering van de media per definitie waardevolle inhoud en nieuwe inzichten oplevert. Maar laat hem dat dan zeggen. Dan kunnen we ons vervolgens richten op de gevallen waarin de massa wel degelijk meer weet dan het individu en op de gevallen waarin verlaging van drempels tot nieuwe parels leidt.

Dwarsigheid moet een doel hebben en ergens toe leiden. Bij Andrew Keen leidt het tot niks anders dan irritatie.